Leerlingenzorg en OGO
Er zijn geen gemiddelde kinderen
Moet je in de leerlingenzorg kinderen vooral uitdagen? Of moet je juist de leerstof in heel kleine stapjes verdelen? Vanuit de praktijk weten we dat ook voor zorgleerlingen motivatie de belangrijkste voorwaarde is om te leren.
Hulpvraag en onderzoek
"Wanneer een school met een hulpvraag komt, proberen we eerst na te gaan of de vraag relevant is voor het onderwijs. ‘Heeft dit kind ADHD?' is bijvoorbeeld niet zo'n goede vraag. Beter is: Hoe kan ik als leerkracht het beste met dit kind omgaan? We kijken hoe het kind functioneert in de klas, waarbij we ook de interactie met de groep en de rol van de leerkracht daarin bekijken.
Een ander uitgangspunt in onze begeleiding is dat het proces meer telt dan het product. Scores die uit een onderzoek rollen zijn dus net zo relevant als de reflectie met het kind zelf. Als een kind bijvoorbeeld op een bepaalde manier aan het werk gaat met de blokpatronen in een intelligentietest, kun je vragen: ‘Ik zie dat je dit op deze manier aanpakt. Doe je dat bij rekenen ook zo?' Op die manier wordt een kind zich bewust van zijn eigen manier van werken. Eigenlijk start op dat moment al een stukje van de begeleiding. We bespreken ook altijd het onderzoeksverslag met de kinderen zelf. ‘Het is jouw onderzoek. Herken je wat erin staat?' De bewustwording die je hiermee creëert, zorgt voor gemotiveerde leerlingen. Als een kind weet waarom woordenschat zo belangrijk is als je dyslectisch bent, zal het zich ook willen inspannen op dat punt.
Vaak leveren kinderen zelf aanwijzingen voor de manier waarop het probleem opgelost kan worden.
Realistische ontwikkeling
In het onderzoek streven we naar een goede analyse van de ontwikkelmogelijkheden van de kinderen. Enerzijds is er acceptatie: Een kind mag zo zijn. Aan de andere kant moet een kind zich wel blijven ontwikkelen, overigens zonder steeds vergeleken te worden met klasgenoten. Doorlopende evaluaties en reflecties van de leerkracht zijn daarom belangrijker dan de vele toetsmomenten, al toetsen we soms ook wel. In een ideale zorgstructuur kent de leerkracht de voorgeschiedenis van zijn leerlingen, zodra ze op school komen en houdt die ontwikkeling voortdurend in het oog. De positieve en de zwakke kanten van een kind weet hij dus ook zonder toetsgegevens. Wanneer je als adviseur wordt betrokken bij een zorgleerling dan is er dus al heel veel bekend.
De praktijk in de klas
Deze werkwijze kost voor leerkrachten en interne begeleiders meer tijd, maar levert tegelijk ook meer voldoening op. Het handelingsplan probeert zoveel mogelijk aan te sluiten bij de motieven van de kinderen. Dat kan ook een nieuw probleem opleveren: Een leerkracht zei na afloop van een begeleidingstraject eens tegen me: ‘Als ik het zo ga doen met die ene leerling, willen alle kinderen dit wel.' Dat is een spanningsveld. Hoewel het een plan is voor één leerling, blijft de klas op de achtergrond meespelen. Zo schuif je met elkaar wat op, ook een school die niet met OGO werkt, neemt er wat facetten van mee. Bijvoorbeeld dat het niet werkt als je meteen vaardigheden wilt aanleren bij kinderen. Ze zullen zich eerst veilig moeten voelen (binnencirkel van basisontwikkeling), voordat ze ook maar iets kunnen leren. Soms adviseren we dan ook: Geef een kind eens even de tijd om zich thuis te voelen in de groep. Een ander aspect is het omgaan met methodes. Elke methode kiest een bepaalde weg. Voor sommige kinderen is een andere weg soms beter. Het gaat er niet om dat de methode uit komt, maar dat het kind leert lezen en rekenen.
Enkele belangrijke uitgangspunten van leerlingbegeleiding:
- Aandacht voor begrip en technisch lezen: We moeten de brief van bijvoorbeeld een feestcommissie natuurlijk wel kunnen lezen, dus oefenen we een aantal woordjes apart.
- De zwakke kinderen erbij houden. Ook zij leveren een bijdrage, met een eigen betekenis. Participeren gaat vóór presteren. Zwakke kinderen leren veel meer als ze samenwerken in een groepje. Daarom zetten we kinderen niet in hun eentje op een tweede leerweg.
Benieuwd naar de betekenis van uw rol als leerkracht? Wij wisselen graag met u van gedachten hierover. Ook kunt u kennismaken met deze manier van werken m.b.v. een speciaal oriëntatietraject. Weet u al een leuk onderwerp?
